💻 සිංහලෙන් Type කරන්න පාර කැපූ අපේ IT දෙවියා: Dr. S.T. නන්දසාර ගැන දැනගමු!
මචං, උබ දැන් WhatsApp එකේ කෙල්ලට "Oya kewada?" කියලා සිංහලෙන් කොටන්නේ නැතුව, කෙලින්ම "ඔයා කෑවද?" කියලා Type කරන්නෙ කොහොමද? අන්න ඒ "සිංහල යුනිකෝඩ්" (Sinhala Unicode) විප්ලවයේ මහ මොළකරු ගැන තමයි අද OneReddak අපි කතා කරන්න යන්නේ. මේ නිකම්ම නිකන් ටෙක් නිව්ස් එකක් නෙවෙයි, මේක අපේ ජාතික අභිමානය අවුස්සන කතාවක්!
🚀 කවුද මේ Dr. S.T. නන්දසාර කියන්නේ?
සරලවම කිව්වොත්, මෙතුමා තමයි ශ්රී ලංකාවේ "Local Language Computing" වල පියා. අද අපි ෆෝන් එකේ, ලැප් එකේ සිංහල අකුරු දකින්නේ මෙතුමා දශක ගණනාවක් තිස්සේ කරපු කැපවීම නිසා. කොළඹ විශ්වවිද්යාලයේ පරිගණක අධ්යයන ආයතනය (UCSC) බිහිවෙන්න මුල් වුණු යෝධ ස්ථම්බයක් තමයි එතුමා. තාක්ෂණය කියන්නේ සුද්දට විතරක් අයිති දෙයක් නෙවෙයි, ඒක අපේ උන්ටත් ඕන කියලා හිතපු නියම දේශප්රේමී වැඩ්ඩෙක්!
🔥 සිංහල අකුරු අන්තර්ජාලයට ගෙනාපු සටන
ඒ කාලේ (1980 ගණන්වල) කොම්පියුටර් එකක සිංහල අකුරක් දකිනවා කියන්නේ හීනයක්. ඒත් නන්දසාර මහත්තයා අතහැරියේ නෑ. එතුමා තමයි මුලින්ම "වදන් තරුව" (Wadan Tharuwa) කියලා ත්රෛභාෂා (Sinhala, Tamil, English) වර්ඩ් ප්රොසෙසර් එකක් හැදුවේ. හිතාගන්න පුලුවන්ද? MS Word එන්නත් කලින් අපේ පොරක් වැඩ පෙන්නලා!
ඊට පස්සේ ලොකුම ගේම දුන්නේ Unicode Standard එකට සිංහල ඇතුලත් කරන්න. සුද්දෝ එක එක යෝජනා ගෙනාවත්, "නෑ, අපේ භාෂාව එන්න ඕනේ මේ විදියට" කියලා Unicode Consortium එක ඉස්සරහා තර්ක කරලා, අපේ අකුරු ටික ජාත්යන්තර ප්රමිතියට (ISO/IEC 10646) ඇතුලත් කරගත්තේ මෙතුමාගේ මූලිකත්වයෙන්. මේ ගැන වැඩි විස්තර TechNews.lk ලිපියේ තියෙනවා.
🗳️ 1982 ජන්දෙ සහ ඩිජිටල් විප්ලවය
මේක මාරම සීන් එකක්. 1982 ජනාධිපතිවරණය වෙලාවේ, ප්රතිඵල ටීවී එකේ ලයිව් පෙන්නන්න සිංහල සොෆ්ට්වෙයාර් එකක් හැදුවා. ඒ කාලේ හැටියට මේක මැජික් එකක්! රූපවාහිනියෙන් ඡන්ද ප්රතිඵල එසැණින් සිංහලෙන් දකින්න ලැබුනේ මෙතුමාගේ ටීම් එකේ වැඩ නිසා. මේක ලංකාවේ විතරක් නෙවෙයි, ආසියාවෙම දැවැන්ත පිම්මක්.
🌐 .LK ඩොමේන් එකේ ගාඩ් එක
අද අපි www.google.lk, www.gov.lk කියලා ගහනකොට එන .lk ඩොමේන් එක ලංකාවට ලබාගන්න පුරෝගාමී වුනේ Dr. නන්දසාර. එතුමා තමයි LK Domain Registry එකේ ආරම්භක සාමාජිකයෙක් වුනේ. අදටත් අපේ රටේ ඩිජිටල් අනන්යතාවය රැකෙන්නේ එතුමා දාපු අඩිතාලම නිසා.
🎖️ ඇයි අපි එතුමාට ගරු කරන්න ඕන?
- Unicode Hero: සිංහල භාෂාව ඩිජිටල් ලෝකයේ අමරණීය කළා.
- Research Legend: එතුමාගේ පර්යේෂණ පත්රිකා Google Scholar එකේ බැලුවොත් පිස්සු හැදෙනවා.
- Visionary: තාක්ෂණය ගමේ පාසල්වලට ගෙනියන්න ICTA වගේ ආයතන එක්ක එකතු වෙලා වැඩ කළා.
අපේ රටේ මෙහෙම මිනිස්සු ඉන්නවා කියලා දන්නෙවත් නැති එක ගැන දුකයි නේද? OneReddak අපි මේ කතාව ගෙනාවේ ඒකයි. ඊළඟ පාර සිංහලෙන් මැසේජ් එකක් කොටනකොට මේ මනුස්සයව පොඩ්ඩක් මතක් කරගන්න. මේ වගේ තවත් අපේ රටේ IT ඉතිහාසය ගැන දැනගන්න ඕන නම් Wikipedia එකේ මේ ලිපියත් කියවලා බලන්න.
ඔන්න පහලින් තියෙනවා එතුමාගේම හඬින් අතීතය මතක් කරන වීඩියෝ එකක්. අනිවාර්යයෙන් බලන්න!
ඒ වගේම මෙතනින් එතුමා විසින් පවත්වාගෙන යන බ්ලොග් අඩවියටත් පිවිසිලා බලන්න